Giọng người thuyết minh chùng xuống. Hội trường Ngã ba Đồng Lộc lặng đi khi câu chuyện về buổi chiều ngày 24/7/1968 được kể lại.

Phía dưới, đoàn công tác phường Diên Hồng gần như không ai cất lời. Có người lặng lẽ cúi đầu, có ánh mắt đỏ hoe khi đối diện với những ký ức chiến tranh quá đỗi khốc liệt.

Mười cô gái.

Mười thanh xuân còn rất trẻ.

Người nhỏ nhất chỉ vừa tròn mười bảy tuổi.

Ở tuổi mười bảy, đôi mươi của hôm nay, chúng ta được sống giữa bình yên, được học tập, yêu thương và theo đuổi những ước mơ riêng. Nhưng hơn nửa thế kỷ trước, cũng ở độ tuổi ấy, các chị đã chọn đứng giữa mưa bom lửa đạn để giữ cho tuyến đường huyết mạch của Tổ quốc luôn thông suốt.

Rồi trận bom năm ấy đã cướp đi tuổi xuân của các chị.

Các chị nằm lại nơi này, để đất nước có được những mùa xanh hòa bình.

Trong hành trình “Về Nghệ An nhớ Bác”, đoàn công tác phường Diên Hồng là các tập thể, cá nhân tiêu biểu trong học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh đã đến dâng hương tại Ngã ba Đồng Lộc.

Đứng giữa mảnh đất từng là “tọa độ lửa”, chiến tranh bỗng không còn là những dòng chữ trong sách sử. Mọi ký ức như hiện hữu qua từng câu chuyện, từng cái tên được khắc lại nơi đây.

Đồng Lộc hôm nay đã phủ đầy màu xanh của cây lá và sự sống. Những con đường năm xưa giờ nối dài nhịp sống bình yên. Nhưng chính trong sự bình yên ấy, sự hy sinh của các thế hệ đi trước lại càng khiến người ta thêm xúc động và biết ơn.

Đứng trước khu mộ mười cô gái thanh niên xung phong, cô Nguyễn Thị Hồng Hà, Bí thư Chi bộ, Hiệu trưởng Trường Mầm non 2/9 không giấu được sự xúc động.

Công việc hằng ngày của cô gắn với trẻ nhỏ, với những điều rất bình dị của cuộc sống. Nhưng khi đến Đồng Lộc, nghe kể về tuổi hai mươi của những cô gái thanh niên xung phong năm ấy, cô mới cảm nhận rõ hơn cái giá của hòa bình hôm nay.

“Mình nghĩ việc học và làm theo Bác luôn bắt đầu từ những điều rất bình dị, như yêu nghề, thương trẻ và cố gắng làm tốt công việc của mình mỗi ngày. Nhưng khi đến Đồng Lộc, mình thấy những điều đó vẫn chưa là gì so với sự hy sinh của thế hệ đi trước. Các chị đã dành cả tuổi thanh xuân cho đất nước, còn mình hôm nay được sống trong hòa bình thì càng phải sống có ích hơn, trách nhiệm hơn với công việc và với những đứa trẻ mình đang chăm sóc mỗi ngày.”

Ở Đồng Lộc, khoảng cách giữa quá khứ và hiện tại dường như cũng gần lại.

Bạn Lục Thị Ngọc Nữ, Phó Bí thư Đoàn phường Diên Hồng lặng đọc rất lâu bài thơ “Cúc ơi” trên bia đá. Sự xúc động dần biến thành một lời tự nhắc nhở.

“Là một người trẻ, khi đến Đồng Lộc và nghe những câu chuyện về sự hy sinh của các anh chị thanh niên xung phong năm xưa, mình thật sự rất xúc động. Mình nghĩ thế hệ trẻ hôm nay càng phải nỗ lực phấn đấu nhiều hơn nữa để xứng đáng là đội ngũ dự bị tin cậy của Đảng, tiếp nối truyền thống vẻ vang mà các thế hệ đi trước đã hy sinh để gìn giữ.”

Đồng Lộc khiến người ta nghẹn lại không chỉ bởi sự khốc liệt của chiến tranh. Mà bởi ở nơi ấy, có một thế hệ đã gửi lại cả tuổi trẻ, cả những ước mơ còn dang dở để đất nước được đi tiếp đến ngày hôm nay.

Rời Ngã ba Đồng Lộc, đoàn tiếp tục hành trình đến tham quan Động Phong Nha tại Quảng Bình — nơi thiên nhiên kiến tạo nên những kỳ quan hàng triệu năm tuổi với sông ngầm và núi đá kỳ vĩ.

Thế nhưng, sau tất cả, khoảng lặng ở Đồng Lộc vẫn là điều ở lại lâu nhất trong lòng nhiều thành viên đoàn công tác phường Diên Hồng. Bởi khi đứng trước những hy sinh của lịch sử, người ta mới hiểu sâu sắc hơn rằng hòa bình hôm nay chưa bao giờ là điều tự nhiên có được.

Và đã từng có những tuổi hai mươi hóa thành bất tử để đất nước được trường tồn và bước tiếp đến ngày mai.